Phiên hòa giải tại Tòa án nhân dân huyện Năm Căn, tỉnh Cà Mau (Ảnh: Thành Công)

Công tác hòa giải có ý nghĩa vô cùng quan trọng, bởi lẽ những vụ, việc tranh chấp khi đương sự khởi kiện tại Tòa án nếu hòa giải thành được, thì các tranh chấp đó được giải quyết và kết thúc nhanh chóng, Tòa án giảm được việc phải tổ chức mở các phiên tòa xét xử, đương sự không phải đi lại nhiều lần trong giải quyết vụ án, tiết kiệm được chi phí, thời gian... Mặt khác, làm tốt công tác hòa giải thành còn góp phần hàn gắn mối quan hệ đoàn kết trong nội bộ nhân dân, giữ vững ổn định trật tự xã hội. Với ý nghĩa thiết thực đó, ngay từ đầu năm, lãnh đạo và tập thể Thẩm phán TAND huyện Năm Căn đã đưa ra giải pháp để giải quyết án tránh tồn đọng, mà tập trung nhất là biện pháp, giải pháp nào để công tác hòa giải thành đạt tỷ lệ cao. Tập thể Thẩm phán ghi nhớ lời dạy của Bác Hồ đối với ngành Tòa án: “Xét xử đúng là tốt nhưng không phải xét xử lại càng tốt hơn...”. Để thực hiện lời dạy của Bác Hồ, đơn vị đã tiến hành phương châm “Dân vận trong công tác giải quyết án”, đó là trong công tác giải quyết án phải tăng cường trách nhiệm của Thẩm phán, ngoài sự tuân thủ pháp luật nói chung, áp dụng pháp luật thống nhất, thì bản thân Thẩm phán phải tìm hiểu nguyên nhân sâu xa của tranh chấp, phải hiểu được đương sự trong vụ án họ mong muốn điều gì khi kết thúc vụ án, cho nên hằng năm số án hòa giải thành của đơn vị đạt tương đối cao (năm 2015 đạt 56,6%; năm 2016 đạt 50,3% và năm 2017 đạt 45,5%).

Trong những năm qua, Tòa án nhân dân huyện Năm Căn là một trong những đơn vị có tỷ lệ hòa giải thành đạt cao, năm 2016 được Chánh án Tòa án nhân dân tối cao tặng “Bằng khen” đối với công tác hòa giải thành. Trong số vụ án hòa giải thành của đơn vị, có những vụ việc đơn vị kết hợp hòa giải tại các địa phương nơi phát sinh tranh chấp, việc làm này đã đem lại hiệu quả thiết thực bởi huyện Năm Căn đi lại chủ yếu phương tiện thủy, chi phí cho việc đi lại tốn kém từ đó có nhiều đương sự không có điều kiện đi đến Tòa án. Cho nên khi nghiên cứu hồ sơ có khả năng hòa giải thành thì Thẩm phán tổ chức hòa giải tại trụ sở Ủy ban nhân dân xã, Ban nhân dân ấp. Như vậy, Thẩm phán chỉ cần đi một lần đã giải quyết xong vụ án. Với cách này, vừa tiết kiệm chi phí cho Tòa án vừa tạo được điều kiện để đương sự thực hiện nghĩa vụ thi hành án nhanh chóng hơn vì khi hòa giải thành thì sự tự nguyện của đương sự được nâng cao.

 Để đạt được kết quả cao trong công tác hòa giải thành, đơn vị thực hiện các biện pháp và giải pháp như: Làm sao dung hòa được lý và tình, trong giải quyết án phải luôn công tâm, khách quan, đặt hết trách nhiệm, ứng xử ân cần thân thiện, trong mỗi phán quyết phải mang tính chuẩn mực, nhưng giúp dân dễ hiểu, mang tính khả thi cao; trong mỗi vụ án thì thái độ, tư tưởng, tâm lý và sự nhận thức pháp luật của đương sự khác nhau, nên Thẩm phán phải có tính kiên trì, chịu khó và biết vận dụng các quy định của pháp luật cũng như tập tục của mỗi địa phương để phân tích, giải thích cho đương sự hiểu. Để phiên hòa giải diễn ra thành công, Thẩm phán  phải chuẩn bị chu đáo trước khi tiến hành hòa giải, luôn luôn lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của các bên đương sự, phân tích thấu tình, đạt lý, tạo được niềm tin cho đương sự và hàn gắn những mâu thuẫn giữa các bên, tạo mọi điều kiện để họ tự nguyện thỏa thuận trong giải quyết tranh chấp. Tóm lại, Thẩm phán chỉ cần làm thế nào để “dân tin” thì sẽ đạt hiệu quả.

 Có thể mỗi Thẩm phán sẽ có một kỹ năng khác nhau trong công tác giải quyết án mà nhất là công tác hòa giải thành, đó cũng là do “nghệ thuật” của mỗi Thẩm phán mà không có trường lớp, thầy cô nào đào tạo,  duy nhất chỉ có được, đó là “học dân”.

Nguyễn Thị Hiền